CESUR YENİ FUTBOL
SÜPER LİG · MAÇ ANALİZİ

Alanyaspor–Trabzonspor: Kalabalık savunma, eksik organizasyon

Alanyaspor 0–2 Trabzonspor: Alanyaspor’un açıkları, Trabzonspor’un aklı. CYF kapağında João Pereira ve Trabzonsporlu oyuncular.

Trabzonspor, Alanyaspor deplasmanını 2-0’la geçti. İlk yarıda rakibinin savunma sorunlarını çok iyi kullanan, hem merkezden bağlantı kurarak hem de savunma arkasına oynayarak gol bulan bir Trabzonspor izledik. Lakin maçın son bölümünde aynı takım yoktu. Özellikle öne çıktıklarında geri koşmakta çok zorlandılar ve Alanyaspor çok net fırsatlar kaçırdı. Skora bakıp rahat bir galibiyet aldıklarını söylemek, o bölümü görmezden gelmek olur.

Bu maçta biraz daha Alanyaspor’un üzerinde durmak istiyorum. Geçen sezon kendi sahasında Galatasaray’ı baskısıyla zorlayan, sezonun son bölümünde Trabzonspor’u yenerek şampiyonluk umutlarına büyük darbe vuran takımdan oldukça uzaktalar. Önemli oyuncular kaybedildi, transferlerden beklenen verim alınamadı. Mevcut oyuncuların da birçoğu kendi seviyesinin altında oynuyor.

Bunları hesaba katıyorum. Ancak sahadaki kadronun bugün gördüğümüzden daha iyi oynayabileceğini düşünüyorum. Eleştirimin temelinde de bu var. Alanyaspor’dan ne beklediğimi anlatmak için önce yedikleri iki gole bakalım.

Beşe üç üstünken tek pasla geçilmek

Alanyaspor, Trabzonspor’u 5-2-3 benzeri bir yerleşimle karşıladı. Öndeki üç oyuncu içeri daralıyor, arkalarındaki iki merkez oyuncusuyla birlikte bir beşgen oluşturuyordu. Böylece Trabzonspor’un merkezde kullanmak istediği pas açılarını kapatmaya çalıştılar. Gerideki beşli de sahanın genişliğini savunacaktı.

Bu tercihin anlaşılır bir tarafı var. Trabzonspor’un hatlar arasındaki oyuncularını rahatça topla buluşturmak istemiyorsunuz. Fakat ilk golde o kadar oyuncuyla kurduğunuz savunmanın arkasına tek pasla geçiliyor.

Vivian topu gönderdiğinde Alanyaspor’un gerideki beş oyuncusuna karşı üç Trabzonsporlu vardı. Pina koşusunu çok iyi zamanladı, topu çok iyi kontrol etti ve golü attı. Vivian’ın pası da harikaydı. Golün iki tarafında da çok kaliteli işler var.

Alanyaspor açısından ise savunulması gereken pozisyon oldukça açık. Vivian baskı altında değil. Başını kaldırıp koşuyu görebiliyor, pasını hazırlayabiliyor. O anda beklemeyi tercih edebilirsiniz; her stoper topu aldığında mutlaka üzerine koşmanız gerektiğini söylemiyorum. Ama topu kullanacak oyuncuya bu rahatlığı tanıyorsanız, arkadaki hattın da buna göre davranması gerekiyor.

Pina’yla eşleşen oyuncu koşuyu görüyor ve başlangıçta takip ediyor. Benim pozisyondan çıkardığım, Pina hızlandığında onu ofsaytta bırakmak için takibi kestiği yönünde. Ancak diğer stoperlerden biri geride kalıyor ve Pina ofsayta düşmüyor.

Bir oyuncu koşuyu bırakırken diğerinin nerede olduğu belli değilse, o ofsayt kararının işlemesini nasıl bekleyeceksiniz? Üstelik karşınızda pası atmak için hiçbir zorluk yaşamayan Vivian var. Savunmanın verdiği bu fırsatı çok iyi değerlendirdi.

Burada yalnızca bir oyuncunun koşuyu kaçırmasını konuşmuyoruz. Hattın birlikte hareket edememesini konuşuyoruz. Beşe üç üstün olduğunuz bir pozisyonda, rakibin tek pasla savunma arkasına geçmesine izin verdiniz. Alanyaspor adına kabul edilmesi çok zor bir gol.

Kapatmaya çalıştığınız merkezden geçiliyor

İkinci golde de Alanyaspor’un savunma tercihinin sahadaki karşılığını sorgulamak gerekiyor. Biraz önce anlattığım beşgenin amacı merkezi kapatmaktı. Trabzonspor ise topu doğrudan o beşgenin içine, Fabinho’ya ulaştırdı. Fabinho topu çok iyi kullandı ve hücum oradan devam etti.

Salah’ın yaptığı hareket de çok değerliydi. Önce derine gelerek Lima’yı yanında getirdi. Ardından onun arkasına koştu. Topla savunmanın arkasında buluştuğunda da şut feykiyle çok güzel bir çalım attı ve skoru 2-0’a getirdi.

Salah’ın önce gelip sonra gitmesi, golün önemli ayrıntılarından biri. Stoperi bulunduğu yerden çıkarıyor, ardından onun boşalttığı alanı kullanıyor. Fabinho’nun merkezdeki çözümüyle bu koşu birbirini tamamlıyor.

Peki Alanyaspor öndeki beş oyuncuyu neden bu kadar daralttı? Rakibin tam da bu bağlantıyı kurmasını engellemek için. Trabzonspor kenarda çoğalır, sizi oraya çeker, sonra yön değiştirerek merkezde alan bulur; o zaman başka bir hücum başarısını tartışırız. Her bölgeyi aynı anda aynı kuvvetle savunmanız mümkün değil.

Ancak burada Trabzonspor, özellikle kapatmak istediğiniz bölgeye giriyor ve oradan çıkıyor. Arkadaki eşleşmeler de bu çıkışın devamını durduramıyor. Fabinho’nun ve Salah’ın kalitesini övelim ama Alanyaspor’un savunma organizasyonundaki eksikliği de açıkça söyleyelim.

Hadergjonaj’a topu verdiniz, devamında ne olacak?

Alanyaspor’un hücumda yaşadığı sorunlar da savunmadakiler kadar belirgindi. Özellikle ilk yarıda top çok yavaş dolaştı. Geçen sezon kanat beklerini daha iyi şartlarda topla buluşturan, onların özelliklerinden daha fazla yararlanan bir takım izliyorduk. Bu maçın ilk devresinde o akıştan çok uzaktılar.

Hadergjonaj’ı beğeniyorum. Teknik kapasitesi yüksek, iyi orta açabilen, dribling yapabilen ve oyunu akıllıca okuyabilen bir bek. Elinizde böyle bir oyuncu varsa hücumda ondan yararlanmak istemeniz gayet doğal. İlk yarıda Alanyaspor’un hücumlarının yüzde 53’ü de sağ taraftan geldi.

Tek başına bu oranda bir problem görmüyorum. Bir kanadınız daha güçlüdür, daha fazla oradan gidersiniz. Fakat sağda kalabalıklaşırken sol tarafta da genişlik vermeniz ve rakibe başka bir tehdit göstermeniz gerekiyor. Alanyaspor bunu yeterince yapamadı. Trabzonspor’u bir tarafa çekip diğer tarafta alan bulmak yerine, sürekli aynı tarafa dönen bir oyun izledik.

Bunu bütünüyle Trabzonspor’un baskısıyla da açıklayamam. Trabzonspor’un yönlendirdiği, çıkışı zorlaştırdığı anlar elbette vardı. Ama Alanyaspor oyunun yönünü değiştirebileceği anlarda da topu yavaşlatıp yeniden sağa oynadı. Üstelik bunu yalnızca kendi yarı sahasında yapmadı; rakip yarı sahaya geçtiğinde de benzer tercihler gördük.

Top Hadergjonaj’a geliyor. Önünde uygun bir alan yok, yakınında hücumu devam ettirecek yeterli seçenek yok. Buna rağmen savunma arkasına veya santrfora zor bir pas deneniyor ve top yeniden Trabzonspor’a geçiyor. Birkaç kötü pasın ardından aynı hücum tekrar başlıyor.

Hadergjonaj’ın kalitesinden yararlanmak istiyorsanız, topu ona hangi şartlarda verdiğinize de bakmanız gerekiyor. Etrafındaki oyuncular hareket etmediğinde, oyunun yönünü değiştirecek bağlantılar kurulmadığında ondan her seferinde zor bir işi tek başına yapmasını bekliyorsunuz.

Merkezde de pası geciktiren çok fazla tercih vardı. Özellikle ilk yarıda tek pasla devam edilen bir sekans hatırlamakta zorlanıyorum. Maestro’yu beğenen biriyim. Son iki sezondaki sakatlık sorunları devamlılığını zorlaştırdı ama daha büyük takımlarda oynayabilecek potansiyeli olduğunu düşünüyorum. Lakin bu maçta onun da topun dolaşımını gereksiz yere yavaşlattığı anlar vardı.

Elbette her top tek pasla oynanmayacak. Bazen rakibi üzerinize çekmeniz, bazen topu tutmanız gerekir. Ancak önünüzde açık bir bağlantı varken fazladan beklediğinizde, rakibe o bağlantıyı kapatması için zaman veriyorsunuz. Alanyaspor bunu çok sık yaptı.

Trabzonspor’a geçiş fırsatı vermek istememenizi anlıyorum. Ama geride olduğunuz bir maçta, kendi yarı sahanızda ağır ağır top dolaştırarak da rakibinizi zorlayamazsınız. Bir noktada o savunmayı hareket ettirmeniz gerekiyor.

Üçüncü bölgeye gelmek hücumu tamamlamıyor

İkinci yarıda Alanyaspor’un topu daha iyi ilerlettiğini gördük. Sol tarafı kullanmaya başladılar, üçüncü bölgeye daha rahat geldiler. İlk yarıdaki kadar sağa sıkışmış bir takım yoktu. Fakat bu kez de top ileriye taşındıktan sonra yapılmayan işler dikkat çekti.

Kanat beki rakip ceza sahasına yakın bir yerde topu alıyor. Bazen çizgiden biraz daha içeride. Önünde savunmacı var. Bekle stoper arasına koşan yok, boş çizgiden bindiren yok, yaklaşarak ikiye bir hazırlayan yok. O oyuncu hücumu nasıl devam ettirecek?

Bir arkadaşınızın yapacağı koşu, rakip savunmacıya yeni bir karar aldırabilir. Topa mı çıkacak, koşuyu mu takip edecek? O birkaç saniyelik tereddüt bile topu kullanan oyuncuya alan açabilir. Alanyaspor’da bu hareketlerin birbirini yeterince tamamladığını görmedik.

Mesela geride üç stoperiniz var. Uygun anda kenar stoperlerden biri bindirebilir. O çıktığında merkez oyuncularından biri gerideki yerleşimi tamamlar ve top kaybına karşı güvenliğinizi korursunuz. Rest defense dediğimiz yapıyı, hücuma katılan oyuncunun arkasını doldurarak sürdürebilirsiniz.

Bindirmeyi mutlaka stoper yapacak diye bir kural da yok. Merkezden bir oyuncu koşar. Santrforun arkasındaki iki on numaradan biri genişler, diğeri iç koridora hareketlenir. Önemli olan, topun bulunduğu yere ve takım arkadaşınızın hareketine cevap verebilmek.

Oyuncuların görevlerinin belli olması, maç boyunca aynı yerde beklemelerini gerektirmiyor. Biri dışarı açıldığında onun boşalttığı alanı başka bir oyuncu kullanmalı. Bir oyuncu öne çıktığında arkası tamamlanmalı. Alanyaspor’da eksik bulduğum şey, bu hareketlerin birlikte yapılması.

Üstelik iki farklı geridesiniz. Hücuma fazladan oyuncu katmayı sürekli fazla riskli bulursanız skoru değiştirmek de zorlaşır. O riski nasıl yöneteceğinizin çalışılması gerekiyor. Bu maçın ihtiyacı daha fazla hareketti.

Alanyaspor’dan ne bekliyorum?

Trabzonspor’un çok daha kaliteli bir takım olduğunu biliyorum. İki kulübün bütçesi arasında ciddi fark var. Üstelik Trabzonspor bu sezon ne oynamak istediği belli olan, güçlü bir takım. Alanyaspor’un karşısında kolay bir rakip yoktu.

Ancak eleştirdiğim işler, Alanyaspor’un kadrosundan beklenemeyecek şeyler de değil. Topu biraz daha hızlı dolaştırmak, uygun olduğunda ters tarafı görmek, kenardaki oyuncuya destek vermek ve savunmada aynı kararı birlikte almak. Bu oyuncuların bunları daha iyi yapabileceğini düşünüyorum.

Benzer sorunları yalnızca Trabzonspor karşısında da görmedik. Alanyaspor daha dengeli eşleşmelerde de bu problemleri yaşıyor. Dolayısıyla bütün eksikleri rakibin kalitesiyle açıklamak bana yeterli gelmiyor.

Bir de maçın fikstür içindeki yeri var. Alanyaspor Avrupa’da oynamıyor. Trabzonspor ise perşembe günü Freiburg’a karşı zor bir maç yaptı ve yoğun bir dönemden geliyor. Karşılaşmanın ilerleyen bölümünde rakibin düşebileceğini, bunun size fırsat sunabileceğini de hesaba katmanız gerekiyor. Nitekim son bölümde bu fırsatlar geldi.

Alanyaspor’un Trabzonspor’u yenememesini tek başına eleştirmiyorum. Maçın uzun bir bölümünde, yapabileceklerinin altında kalarak rakibinin işini kolaylaştırmasını eleştiriyorum.

Vivian’ın kalitesi ve birbirini anlayan oyuncular

Alanyaspor’u bu kadar uzun anlatırken Trabzonspor’un yaptığı iyi işleri geri plana atmak istemem. İlk iki golün içinde hem çok kaliteli bireysel uygulamalar hem de birbirini tamamlayan hareketler vardı.

Vivian’dan başlayalım. Bu sezon şu ana kadar ligde en iyi stoper performansını kimin gösterdiğini sorsanız, benim cevabım Vivian olur. Savunmada doğru yerde, kademede doğru yerde. Topu aldığında takımını geriden çıkarabiliyor, asist yapıyor, gol katkısı veriyor. Bir stoperden beklediğiniz birçok işi aynı anda çok yüksek seviyede yapıyor.

Pina’ya attığı gol pası da bunun iyi bir örneği. Rakibin hattındaki sorunu görmek bir iş, o koşuyu tam zamanında ve doğru pasla buluşturmak başka bir iş. Vivian ikisini de yaptı.

Fabinho’nun merkezdeki aktifliğini, Salah’ın hareketlerini ve Pina’yla kurduğu ilişkiyi de beğendim. Özellikle sağ tarafta oyuncular birbirlerinin ne yaptığını anlıyor. Pina iç koridora girdiğinde Salah buna göre konumlanabiliyor. Salah bir alanı boşalttığında Pina oraya koşabiliyor. Bir oyuncunun hareketi, diğerinin bir sonraki tercihini hazırlıyor.

Alanyaspor’un hücumunda görmek istediğim şeyin sahadaki karşılığı burada var. Topu bir oyuncuya verip ondan çözüm beklemiyorsunuz. O oyuncunun çözüm bulabileceği şartları birlikte oluşturuyorsunuz.

Thomas Reis’in kısa sürede takımın oyununu bu kadar belirgin hâle getirmesini takdir ediyorum. Geçen sezondan gelen alışkanlıkları da unutmamak lazım. Bu bağlantıların tamamı yeni hocayla sıfırdan kurulmadı. Fakat mevcut özellikleri bir araya getirmek, geliştirmek ve oyuncuların birbirini bu şekilde tamamlamasını sağlamak da teknik ekibin başarısı.

Son bölümde Trabzonspor ciddi açıklar verdi

İkinci yarının bir bölümünde Trabzonspor daha az üretiyor ama oyunu hâlâ büyük ölçüde kontrol ediyordu. Alanyaspor daha fazla topa sahipti, daha rahat öne geliyordu. Lakin bu ilerlemeler akan oyunda yeterince net pozisyona dönüşmüyordu. Duran toplardan buldukları iki etkili fırsat vardı.

Maçın sonuna doğru ise bu görüntü belirgin biçimde değişti. Trabzonspor özellikle öne çıktığında geri koşmakta çok zorlandı. Alanyaspor daha rahat çıkmaya, geçişleri daha kolay oynamaya başladı ve çok net gol fırsatları buldu.

Burayı özellikle vurgulamak istiyorum. Alanyaspor’un son bölümdeki hücumlarını birkaç etkisiz deneme gibi anlatamayız. Net biçimde gol atabilecekleri pozisyonlar kaçırdılar. Birini değerlendirseler maçın sonu Trabzonspor açısından çok daha sıkıntılı geçebilirdi.

İlk isabetli şutlarını ancak 85. dakika civarında bulmaları, maçın büyük bölümündeki üretim sorununu gösteriyor. Fakat o veriyi alıp son bölümdeki fırsatları yok sayamayız. Bir hücumun kötü bitirilmesi veya şutun kaleyi bulmaması, öncesinde yakalanan avantajı ortadan kaldırmıyor.

Trabzonspor’un düşüşünde yorgunluğun önemli payı olduğunu düşünüyorum. Freiburg maçının ve arka arkaya oynanan zor karşılaşmaların ardından, özellikle geri koşularda aynı karşılığı veremediler. Avrupa’da oynayan takımlarımızın bazı maçlarında son yirmi dakikada, bazen son yarım saatte benzer düşüşler görüyoruz. Galatasaray’da da Beşiktaş’ta da gördük. Bu kez Trabzonspor’da vardı.

Yorgunluk bu düşüşü anlamamıza yardımcı olabilir. Ancak verilen fırsatlar yine de üzerinde durulması gereken bir sorun. İki farklı öndeyken öne çıkıp geri dönemiyorsanız, rakibinizin bitiriciliğine bağımlı hâle geliyorsunuz. Alanyaspor bu kez değerlendiremedi.

Trabzonspor’un ilk yarıda yaptıklarını överken son bölümde kontrolü kaybettiğini de söylemek gerekiyor. Aynı şekilde Alanyaspor’un başlangıçtaki kötü oyununu doksan dakikanın tamamına yayamayız. Geç de olsa maçı değiştirebilecek fırsatları buldular.

Maçın oyuncusu Ernest Muçi

Benim maçın oyuncum Ernest Muçi. Gol atmaması bu tercihi değiştirmiyor. Trabzonspor’un baskıyı aşmasında, hücumun yönünü belirlemesinde ve farklı bölgeler arasında bağlantı kurmasında çok büyük payı vardı.

Geriye gelerek top istediğinde Alanyaspor’un merkez oyuncularından birini de yanında getiriyordu. Ardından topu alıp dönüyor, rakibinden sıyrılıyordu. Böylece hem eşleşmesini geçiyor hem de o oyuncunun boşalttığı alanı kullanabilecek bir durum oluşturuyordu.

Sağa yaklaştı, sola yaklaştı, merkezde top aldı. Önünde alan varsa dribling yaptı, pas daha uygunsa topu çıkardı. Gerektiğinde duvar pasına girdi, gerektiğinde üçgeni başlatan oyuncu oldu. Hücumun o anda neye ihtiyacı varsa ona uygun bir tercih yapabildi.

Muçi’de en çok beğendiğim şey bu. Teknik kapasitesi yüksek ama o kapasiteyi doğru kararlarla kullanıyor. Her topu aynı şekilde değerlendirmeye çalışmıyor. Ne zaman taşıyacağını, ne zaman bırakacağını ve hangi arkadaşına yaklaşacağını iyi okuyor.

Alanyaspor’un ona normalden daha fazla alan bıraktığını da söyleyelim. Savunmadaki eksiklerin bu rahatlıkta payı vardı. Lakin Muçi kendisini takip eden oyunculardan da sıyrıldı. Performansını yalnızca boş bırakılmasıyla açıklayamayız.

Vivian’ın pası, Pina’nın koşusu, Fabinho’nun merkezdeki çözümü ve Salah’ın bitirişi galibiyeti getirdi. Muçi ise maç boyunca Trabzonspor’un bu bağlantıları kurabilmesini kolaylaştıran oyuncuydu. Benim için gecenin en iyisi oydu.