CESUR YENİ FUTBOL
SÜPER LİG · MAÇ ANALİZİ

Galatasaray–Amed SK: İki farklı devre, değişmeyen oyun disiplini

Galatasaray–Amed SK 4–3: İki farklı devre, değişmeyen disiplin. CYF kapağında Rafael Leão ve Aleksey Batrakov.

Galatasaray, Amed SK’yi 4-3 mağlup ederek milli araya 11 maçta topladığı 28 puanla girdi. İlk yarısıyla ikinci yarısı birbirinden oldukça farklı, yedi gollü bir maç izledik. Galatasaray’ın ilk devrede bariz bir üstünlüğü vardı. İkinci yarıda ise başlangıçtaki yanlışlarından dönen, hareketlenen ve kendi oyununa yaklaşan bir Amed gördük.

Ancak bu değişimi yalnızca Galatasaray’ın oyununun düşmesi üzerinden anlatmayı doğru bulmuyorum. Amed’in yaptığı değişiklikler, yükselen baskısı ve yeniden kullanmaya başladığı güçlü tarafları vardı. Rakibinin oyununu zorlaştıran taraf oldular. Burada onlara da hakkını vermek gerekiyor.

Galatasaray açısından ise en değerli taraflardan biri, skor 3-2’ye geldiğinde bile oyun disiplininden kopmamasıydı. Maçın sıkıntılı bir yere gitme ihtimali doğdu ama Galatasaray paniğe kapılmadı. Kendi oyununu oynamayı sürdürdü, üstünlüğünü yeniden belirginleştirdi ve Barış Alper’in golüyle rahatladı.

Önce Amed’in maça nasıl başladığını konuşmak istiyorum. Çünkü iki devre arasındaki farkın önemli bir kısmı, ilk on birdeki tercihlerde saklıydı.

Amed’i güçlü yapan özelliklerden uzaklaşmak

İlk on birleri gördüğümde beni şaşırtan şey, santrforda Mbaye Diagne’nin, sol tarafta ise Gift Orban’ın kullanılmasıydı.

İlk anda bu tercihi uzun toplar üzerinden anlamlandırmaya çalıştım. Amed zaten uzun oynayan, bu topların çevresinde ikinci topları kazanmaya çalışan ve kazandığında hızlı hücum eden bir takım. Üçüncü bölgede aldığı topları iyi kullanıyor. Derinde kazandığında ise geçişleri kovalıyor, oyunun yönünü hızla değiştirebiliyor ve savunmanın arkasına ani paslar gönderebiliyor.

Üstelik bu oyunu oynayabilecek futbolcuları da var. Orban, bu açıdan çok uygun bir santrfor. Hızı, reaksiyonları, mücadelesi, baskıya katılımı ve bitiriciliğiyle geldiğinden beri çok iyi bir performans gösteriyor. Bu maçta ligdeki onuncu golünü de attı.

Lakin Diagne’nin ilk 45 dakikadaki performansı, Amed’in bu özelliklerini kullanmasına ciddi biçimde engel oldu. Baskıya katılımı yok denecek kadar azdı. Toplara hareketlenmekte, mücadelelere girmekte ve oyunun değişen anlarına cevap vermekte çok ağır kaldı.

Burada yaş meselesini yalnızca açık alanda ne kadar hızlı koşabildiğiniz üzerinden düşünmemek gerekiyor. Bazen asıl kayıp, reaksiyonda ortaya çıkıyor. Topa ne zaman hareketlendiğiniz, rakibin hamlesine ne kadar çabuk cevap verdiğiniz, bir sonraki pozisyona ne kadar hızlı geçtiğiniz de oyunun hızını belirliyor.

Diagne’nin 35 yaşında olması, tek başına bu performansın açıklaması olamaz. Bu ligde 39 yaşındaki Džeko’nun neler yapabildiğini gördük. Benim eleştirim doğrudan sahadaki görüntüye. Diagne, bu maçta Amed’in ihtiyaç duyduğu hareketliliği ve reaksiyonu veremedi.

Amed’in uzun topları da bunun sonucunda karşılıksız kaldı. Normalde belirli bir plan içinde oynadıkları ve devamından sonuç alabildikleri toplar, sürekli Galatasaray’a dönüyordu. Diagne’nin boşluğa hareketlenmesi gereken anlarda bunu yapamaması, takımın kazandığı topları da kullanmasını zorlaştırdı.

Böylece yalnızca hücumda eksilmiyorsunuz. Topu ileride tutamadığınızda yeniden savunmak zorunda kalıyorsunuz. Öndeki baskınız yeterli olmadığında rakibiniz rahatça oyun kuruyor. Koşular, geçişler ve pres üzerinden tanımlayabileceğimiz bir takım, bütün bu alanlarda pasifleşiyor.

Galatasaray ilk yarıda geriden çok rahat çıktı. Üstelik Galatasaray, her şartta kısa pasla çıkmakta ısrar eden bir takım da değil. Gerektiğinde uzun oynuyor, santrforunu buluyor ve devamını kovalıyor. Fakat Amed’in ilk yarıdaki baskısı, Galatasaray’ı bu tercihler arasında zor bir karar vermeye pek mecbur bırakmadı.

Diagne tercihi, Orban’dan da kaybettirdi

Bu tercihin maliyeti yalnızca Diagne’nin kötü performansı değildi. Orban’ı sol tarafa koyduğunuzda, elinizdeki en iyi santrforun etkisini de azaltmış oldunuz. Bana sorarsanız yalnızca en iyi santrforunuzun değil, en iyi oyuncunuzun.

Elbette başlangıçta solda görünen bir oyuncuyu hücumda merkeze yaklaştırabilirsiniz. Fakat maçın içinde savunma yerleşimleri, topun bulunduğu alan ve takımın ihtiyaçları sizi zaman zaman kenara gitmeye mecbur bırakıyor. Orban’ın da bunu yapmak zorunda kaldığını gördük.

Dolayısıyla merkezde Diagne’den istediğiniz katkıyı alamazken, Orban’ı da en etkili olabileceği bölgeden uzaklaştırıyorsunuz. Aynı tercihle iki farklı yerden kayıp veriyorsunuz.

Devre arasında Yira Collins Sor’un oyuna girmesi ve Orban’ın santrfora geçmesiyle bu görüntü değişti. Hocanın 60. dakikayı beklemeden müdahale etmesini doğru buluyorum. İlk yarıdaki tercihin işlemediğini gördü ve düzeltmeye çalıştı.

Amed’in ön tarafı hareketlendi. Daha iyi baskı yapan, daha dinamik oynayan ve uzun toplarla Galatasaray savunmasını geriye doğru koşmaya zorlayabilen bir takım ortaya çıktı. Orban merkezde çok daha etkiliydi.

Bu gelişme hemen arka arkaya pozisyonlar buldukları anlamına gelmiyor. Oyunun iyileşmesiyle bunun net fırsatlara dönüşmesi arasında bir süre vardı. Fakat Amed, ilk yarıda uzaklaştığı kendi oyununa yeniden yaklaşmıştı.

İlk goldeki hata: Topu uzaklaştırmak mı, rakibe vermek mi?

Galatasaray’ın ilk golünde Torreira’nın pası ve Leão’nun bitirişi çok kaliteliydi. Ama golün öncesindeki Bates hatasını da açık biçimde konuşmak gerekiyor.

Galatasaray’dan gelen uzun topta Bates’in çevresinde ve arkasında onu doğrudan zorlayan bir oyuncu yoktu. Buna rağmen havadan gelen topu, Galatasaraylı oyuncuların bulunduğu havuza doğru kafayla vurdu.

Ben bu hareketi bir top kaybı olarak görüyorum.

Burada bir istatistik kategorisini tarif etmiyorum. Pozisyonun niteliğinden bahsediyorum. Baskı altında girdiğiniz bir hava topu mücadelesinde topun rakibe gitmesiyle, değerlendirebileceğiniz bir topu rahat durumdayken doğrudan rakibe göndermeniz aynı şey değil.

Bates topu bırakabilir, kontrol etmeyi deneyebilir veya daha güvenli bir alana yönlendirebilirdi. Bunların yerine rakibin hücumunu yeniden başlatacak tercihi yaptı. Bir stoper için çok temel bir hata. Topu kafayla karşılamış olmanız, yaptığınız işi otomatik olarak iyi bir savunma hareketine dönüştürmüyor.

Torreira ise pozisyonu çok iyi okudu. Havuzdaki topu aldı, tek kontrolün ardından hiç bekletmeden Leão’nun önüne harika bir havadan pas gönderdi. Leão da topu kontrol edip kalecinin bacak arasından çok akıllı bir vuruş yaptı.

Rakibin hatası vardı ama o hatayı bu hız ve kaliteyle değerlendiren oyuncuların hakkını da vermek lazım. Torreira’nın kararı, pasın zamanlaması ve Leão’nun bitirişi çok iyiydi.

Batrakov: Oyunun her bölümünü yükselten oyuncu

Galatasaray’ın ikinci golünde de yalnızca son vuruşa bakmak istemiyorum. Çünkü golün hazırlığında, bu takım için çok değerli bulduğum Yunus–Batrakov bağlantısını bir kez daha gördük.

Galatasaray’ın kadrosunda fiziksel kapasitesi yüksek, koşu tehdidi yaratan ve açık alanı kullanabilen birçok oyuncu var. Yunus ile Batrakov’un katkısı ise bu yapının içinde ayrıca değer kazanıyor. Hatlar arasında top alabiliyorlar, sırtları dönükken dönebiliyorlar ve dar alanda hücumu devam ettirecek doğru işi yapabiliyorlar.

Osimhen’in yokluğu elbette her zaman hissedilir. Çok özel bir futbolcudan bahsediyoruz. Fakat bu takımın oyununu değerlendirirken Yunus veya Batrakov’un yokluğunda hangi bağlantıların eksileceğini de düşünmek gerekiyor. Onların sağladığı teknik kaliteyi başka özelliklerle telafi etmek kolay değil.

İkinci golün hazırlığında Batrakov önce derine gelerek oyun kurulumuna katıldı. Top Yunus’a ulaşmadan önceki pas bağlantısının da içindeydi. Yunus kenarda topu alıp döndüğünde ise bu kez ona çıkmak isteyen bekin arkasındaki boşluğa koştu.

Bence asıl önemli taraflardan biri bu. Batrakov pasını verdikten sonra durmuyor. Oyunun bir sonraki ihtiyacını görüyor ve başka bir rol üstleniyor. Birkaç saniye önce hücumu geriden hazırlayan oyuncuyken, bu kez savunmanın arkasına koşup ceza sahasına giren oyuncuya dönüşüyor.

Çizgiye yakın, çok dar bir açıdan kaleye doğru vurdu. Kaleci orta bekleyerek içeri kaymıştı. Ters ayakta yakalandı ve müdahale etmeye çalışırken eline çarpan top ağlara gitti. Gol kaleciye kendi kalesine yazıldı ama hücumun oluşmasında Batrakov’un çok büyük payı vardı.

Geldiğinden beri yaptığı en özel işlerden biri de bu bütünlük. Birinci bölgeden ikinci bölgeye çıkarken bağlantıyı kurabiliyor. İkinci bölgeden üçüncü bölgeye geçerken topu ilerletebiliyor. Son bölgede bazen son pası veriyor, bazen savunma arkasına koşuyor, bazen o koşuya pası gönderiyor, bazen de bitirişi yapıyor.

Üstelik bütün bunlar için topun sürekli ayağında olması gerekmiyor. Doğru yere hareketlenmesi, rakibini üzerine çekmesi veya bir pas açısı oluşturması, takım arkadaşının işini kolaylaştırabiliyor. Bazen üçgeni başlatıyor, bazen o üçgenin ortasındaki bağlantı oluyor.

Bu maçta Galatasaray’ın kısa paslarla oyun kurarken geçmişe göre ne kadar geliştiğini de görebiliyorduk. Elbette Amed’in ilk yarıdaki yetersiz baskısının bunda payı vardı. Ancak Galatasaray’ın kendi gelişimini de bunun içinde kaybetmemek gerekiyor.

Batrakov’un etkisini yalnızca gol ve asist hanesinde ararsanız, yaptığı işin önemli bir bölümünü kaçırırsınız. Galatasaray’ın oyununun farklı bölgelerini birbirine bağlıyor ve bu bölgelerdeki kaliteyi yukarı çekiyor.

Amed’in dönüşü ve Jakobs’un savunması

İkinci yarıda Amed’in yükselişini yalnızca Galatasaray’ın gerilemesine bağlamadığımı söyledim. Devre arasındaki değişikliklerin ardından daha iyi bir oyun vardı. Dia Saba’nın muazzam serbest vuruş golü de bu oyuna özgüven ekledi.

Üç farklı geride olmak, takımın inancını doğal olarak etkileyebiliyor. Değişikliklerle hareketlenmiş olsanız bile bunun skorda bir karşılığını görmek önemli. Amed o golle birlikte daha istekli ve daha fazla inanan bir görüntüye geçti.

Orban’ın skoru 3-2’ye getiren golünde ise hem hücum koşusunu hem de Jakobs’un savunmasını konuşmak gerekiyor.

Abdülkerim’in yokluğunda Jakobs’un stoperde kullanılmasının anlaşılır tarafları var. Çok hızlı, fiziksel olarak güçlü ve geçiş savunmasında etkili bir oyuncu. Okan Hoca’nın bu özelliklerden faydalandığını da görüyoruz.

Lakin ceza sahasını savunmak başka ihtiyaçları da beraberinde getiriyor. Çevrenizi kontrol etmeniz, diğer stoperle ilişkinizi korumanız ve rakibin koşusuna göre pozisyonunuzu ayarlamanız gerekiyor.

Orban, arka direğe doğru kavisli bir koşu yaptı. Koşusunun yönünü değiştirerek Jakobs’u yanılttı ve arka direkte çok güzel bir kafa golü attı. Orban’ın hareketini başarılı buluyorum ama Jakobs’un o anda çevresinde olan biteni yeterince kontrol edemediğini de söylemek gerekiyor.

Amed iki çok güzel golle maça geri döndü. İlk yarıda merkezden uzaklaştırılan Orban’ın, santrfora geçtikten sonra bu etkiyi yaratması da başlangıçtaki tercihi yeniden düşündürmeli.

Osimhen’in yokluğunda neden Barış Alper?

Galatasaray’da Osimhen olmadığında santrforda kimin oynayacağı tartışılıyor. Kadroda doğrudan bu pozisyonda kullanılabilecek Deniz Gül var. Buna rağmen Okan Hoca’nın Barış Alper’i tercih etmesini ben doğru buluyorum.

Çünkü Osimhen’in Galatasaray’a katkısı yalnızca attığı goller ve yaptığı asistlerden oluşmuyor. Takımın baskısını başlatan oyunculardan biri. Rakibin ilk pasına yüksek yoğunlukta gidebiliyor, top kaybının ardından hemen reaksiyon verebiliyor ve savunmanın arkasını sürekli tehdit ediyor.

Barış, elbette Osimhen’le aynı seviyede değil ama bu görevlerin önemli bir bölümünü yerine getirebiliyor. Baskıyı başlatıyor, koşularıyla rakibi zorluyor ve fiziksel mücadeleden kaçmıyor. Deniz daha cüsseli görünse de bu rolün bütün ihtiyaçlarına baktığımda Barış’ın daha kapsamlı bir karşılık verdiğini düşünüyorum.

Leão’nun ilk yarının sonunda sakatlanarak çıkması da Galatasaray açısından önemliydi. Çok iyi oynuyordu ve bire birlerde rakibini ciddi biçimde zorluyordu. Onun çıkışıyla Galatasaray önemli bir hücum tehdidini kaybetti.

Buna rağmen Barış’ın özellikle maçın son bölümüne doğru gösterdiği performans değerliydi. Yaklaşık on dakikalık çok iyi bir bölümü vardı ve 80. dakikada attığı gol de bu bölümün karşılığı oldu.

Daha fazla katkı vermesi gerekenler: Deniz Gül ve Sané

Deniz Gül’ü beğenen biriyim. Topu iyi saklıyor, fiziksel kapasitesi yüksek ve bence bitiriciliği de kötü değil. Henüz 21 yaşında. Geliştirebileceği, üzerine koyabileceği çok değerli özellikleri var.

Ama daha fazla reaksiyon vermesi gerekiyor.

Baskıyı başlatırken, topu kaybettikten sonra veya hücumda bir sonraki hareketi yapması gerektiğinde fazla statik kaldığı anlar görüyorum. Sürekli derine gelip top istemek de her pozisyonun çözümü değil. Bazen savunmanın arkasına koşmanız, stoperi geriye döndürmeniz ve ona farklı bir problem çıkarmanız gerekiyor.

Deniz çok hızlı bir oyuncu olmayabilir. Fakat koşu tehdidi yaratamayacak bir oyuncu da değil. Üstelik fiziksel gücüyle stoperleri zorlayabilecek özelliklere sahip. Bunları daha istekli ve daha devamlı biçimde kullanması lazım.

Galatasaray’da önemli bir oyuncu olmayı hedefliyorsa, oyunun içinde daha fazla sorumluluk alması gerekiyor. Daha fazla konsantrasyon, daha fazla hareket ve daha güçlü reaksiyon bekliyorum. Bu maçta oynadığı 45 dakika, milli ara öncesinde kendisini gösterebilmesi için önemli bir fırsattı. Bence bu fırsatı iyi değerlendiremedi.

Sané için de bazı benzer eleştirilerim var. Elbette iki oyuncunun kariyeri ve onlardan beklenen katkı aynı değil. Sané çok yüksek kalitede, kariyerinde büyük işler yapmış bir futbolcu. Zaten ondan beklentinin bu kadar yüksek olmasının sebebi de bu.

Galatasaray’daki ilk yarım sezonunda Sané’yi beğeniyordum. Ancak sonrasında istikrarlı biçimde iyi oynadığı bir dönem görmekte zorlandık. Bu sezonun lig ve Avrupa’yı kapsayan ilk bölümünde de etkili bir Sané göremedik. Formasını kaybetti ve sonradan girdiği maçlarda da bunu değiştirecek performansı yeterince veremedi.

Bu maçta da kötüydü. Daha cesur tercihler yapan, sorumluluk alan ve oyuna ağırlığını koymaya çalışan bir Sané görmek istiyorum. Özellikle top kayıplarından sonraki tavrını ve reaksiyonunu beğenmiyorum.

Sané’nin çok özel bir özelliği var: Sağda topu alıp içeri katettiğinde, başarılı bir driblingin ardından ters tarafa göndereceği tek pasla bütün hücumun yönünü değiştirebiliyor. Rakibi bir tarafa çekip diğer taraftaki alanı kullanabiliyor. Oyunun yönünü değiştirmek her zaman birkaç oyuncu arasında hızlı paslaşmayı gerektirmiyor; Sané bunu bireysel kalitesiyle de yapabilecek bir futbolcu.

Lakin bu cesur tercihleri yeterince görmüyoruz. Fazla statik kalıyor. Daha özgüvenli, daha istekli ve daha sorumlu bir oyun ortaya koyması gerekiyor.

Hocasıyla ilişkisinin veya takım içindeki durumunun nasıl olduğunu bilmiyorum. Bunlara dair bir şey söylemem spekülasyon olur. Benim değerlendirmem sahada gördüklerim üzerinden.

Galatasaray açısından da yüksek ücret ödediğiniz bir oyuncuyu sürekli yedekte tutmak, sahaya koyduğunuzda ise beklediğiniz katkıyı alamamak önemli bir problem. Sané’nin verebileceğiyle verdiği arasında ciddi bir fark var.

Şuta dönüşmeyen fırsatları ne yapacağız?

Galatasaray’ın bu maçta inanılmaz bir hücum üretimi yaptığını düşünmüyorum. Lakin eline geçen fırsatları genel olarak iyi değerlendirdiğini söylemek gerekiyor. Özellikle ilk yarıda ikinci golü daha erken bulabileceği hücumlar vardı.

Bunların bazıları şuta bile dönüşmedi.

Bir pozisyonda dört Galatasaraylı hücumcuya karşı bir Amed savunmacısı ve kaleci vardı. Galatasaray bu hücumu gole çeviremediği gibi şutla da tamamlayamadı. Böyle bir fırsatın maçın üretkenliğini değerlendirirken hesaba katılması gerekiyor.

Bu yüzden gol beklentisini tek başına kullanarak bir takımın ne kadar üretken olduğuna karar vermeyi doğru bulmuyorum. Standart şut temelli xG toplamında, şuta dönüşmeyen bu hücumun karşılığı yok. Ancak sahada çok önemli bir avantaj yakalandığı ve bu avantajın kullanılamadığı gerçeği var.

Bu, verinin değersiz olduğu anlamına gelmiyor. Verinin neyi ölçtüğünü bilmemiz gerektiği anlamına geliyor. Şut kalitesini anlatan bir ölçümden, hücumun bütün aşamalarını tek başına anlatmasını bekleyemeyiz.

Galatasaray ilk yarıda bariz biçimde daha iyi oynadı. Bunun karşılığını daha erken de alabilirdi. Öte yandan bu üstünlüğü, durmadan pozisyona girilen olağanüstü bir hücum performansı gibi anlatmak da istemem. İkisini birbirinden ayırmak gerekiyor.

Skor yaklaşırken oyundan kopmamak

Skor 3-2’ye geldiğinde Galatasaray’ın en fazla sıkıntı yaşayabileceğini düşündüğüm bölüme girdik. Amed geri dönmüştü, özgüveni yükselmişti ve fark bire inmişti.

Fakat Galatasaray o bölümde çok büyük bir baskının altında kalmadı. Aşırı stres yapmadı, kendi oyununu oynamayı sürdürdü. Maç boyunca oyun disiplininden neredeyse hiç kopmadığını düşünüyorum. Bence bu, galibiyetin önemli taraflarından biri.

Son bölümde üstünlüğünü yeniden belirginleştirdi. Barış’ın etkili oyunu ve 80. dakikadaki golüyle skor 4-2’ye geldiğinde maç tekrar Galatasaray’ın lehine kırıldı.

Amed sonrasında da fırsatlar buldu ve Yira Collins Sor’un uzatma bölümündeki golüyle farkı yeniden bire indirdi. Ancak artık çok az süre kalmıştı. Galatasaray kalan bölümde topu ön tarafta tutarak zamanı kullandı ve maçı bitirdi.

Dolayısıyla 4-3’lük skor, ikinci yarının hareketliliğini anlatıyor. Ama Galatasaray’ın son ana kadar oyun kontrolünü tamamen kaybetmiş, yalnızca maçın bitmesini bekleyen bir takım olduğu anlamına gelmiyor.

Milli araya çok güçlü bir başlangıçla

Galatasaray 11 maçta 28 puana ulaştı. Alabileceği 33 puanın yalnızca beşini kaybetti. Dokuz galibiyet, bir beraberlik ve bir mağlubiyetle milli araya giriyor.

Üstelik bu başlangıcın içinde Başakşehir deplasmanı, Göztepe, Kocaelispor, Fenerbahçe ve şimdi de Amed karşısında alınmış galibiyetler var. Ligin iyi takımlarının önemli bir bölümüyle oynadılar ve kazandılar. Tek mağlubiyet Trabzonspor karşısında geldi.

Bu maçla birlikte, karşılaşmaya ikinci sırada gelen Amed’le aralarındaki farkı da beş puana çıkardılar. Trabzonspor yarın kazanırsa 25 puana ulaşacak ve Galatasaray’ın üç puan arkasında olacak.

Bence Galatasaray sezonun bu ilk bölümünü tamamlayabileceği en iyi noktalardan birinde kapattı. Hem sonuçlar hem de oyunun gelişen tarafları açısından güçlü bir başlangıç var.

Amed karşısında da ilk yarıyı rahat oynayan, rakibinin ikinci yarıdaki yükselişine rağmen disiplinini koruyan ve kritik anda yeniden üstünlük kurabilen bir takım izledik. Batrakov’un oyuna kattıkları, Yunus’la bağlantısı ve Barış’ın sorumluluk aldığı bölüm ayrıca değerliydi.

Lakin aynı takımın içinde daha fazla katkı vermesi gereken oyuncular da var. Galatasaray’ın önündeki hedefler büyüdükçe, yalnızca iyi oynayanların performansına yaslanmak yeterli olmayacak. Deniz’in de Sané’nin de bu oyunun içinde daha güçlü bir karşılık vermesi gerekiyor.